Tập đoàn TTHGroup | 0948 956 622 Đặt lịch khám

BA MẸ CẦN LÀM GÌ KHI TRẺ BỊ HÓC DỊ VẬT

Trẻ nhỏ luôn tò mò với thế giới xung quanh. Các bé thường có thói quen cầm nắm, cho đồ vật vào miệng hoặc vừa ăn vừa chạy nhảy, vui đùa. Chính điều này khiến nguy cơ hóc dị vật ở trẻ em trở  thành một trong những tai nạn phổ biến và nguy hiểm nhất trong giai đoạn đầu đời. Vì vậy, việc nắm vững kỹ năng sơ cứu hóc dị vật là điều cần thiết với mọi gia đình có trẻ nhỏ. Một vài thao tác đúng trong “thời điểm vàng” của bố mẹ có thể tạo nên khác biệt rất lớn.

Hóc dị vật ở trẻ em nguy hiểm như thế nào?

Khác với người lớn, đường thở của trẻ nhỏ ngắn và hẹp hơn rất nhiều. Chỉ cần một vật nhỏ mắc kẹt cũng có thể gây cản trở nghiêm trọng đến quá trình hô hấp. Ngoài ra, trẻ nhỏ chưa có phản xạ bảo vệ đường thở hoàn thiện bởi vậy khi ăn, trẻ dễ cười đùa, khóc hoặc chạy nhảy khiến thức ăn lọt nhầm vào khí quản.

Các loại dị vật thường gặp gồm:

  • Hạt dưa, lạc, ngô
  • Nho, thạch, kẹo cứng
  • Đồng xu, pin cúc áo
  • Mảnh lego, cúc áo, nắp bút

Khi dị vật mắc trong đường thở, luồng khí vào phổi bị cản trở. Nếu tắc nghẽn hoàn toàn, trẻ có thể tím tái và mất ý thức rất nhanh. Nguy hiểm hơn, ngay cả khi trẻ đã qua cơn nguy kịch, dị vật vẫn có thể tồn tại trong phế quản và gây biến chứng kéo dài như viêm phổi, áp xe phổi hoặc suy hô hấp.

Hóc dị vật ở trẻ em nguy hiểm như thế nào?

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị hóc dị vật cha mẹ không nên bỏ qua

Không phải lúc nào cha mẹ cũng chứng kiến trực tiếp thời điểm trẻ bị hóc. Vì vậy, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là yếu tố rất quan trọng. Trẻ bị hóc dị vật thường có biểu hiện xuất hiện đột ngột sau ăn hoặc chơi:

  • Ho sặc dữ dội
  • Khó thở, thở rít
  • Không khóc được hoặc khóc yếu
  • Mặt đỏ, sau đó tím tái
  • Trẻ há miệng, bứt rứt, ôm cổ

Nếu trẻ vẫn còn ho mạnh, có thể dị vật chưa gây bít tắc hoàn toàn. Lúc này, phụ huynh nên để trẻ tiếp tục ho tự nhiên. Ngược lại, nếu trẻ không phát ra âm thanh, tím môi hoặc có dấu hiệu ngừng thở, cần tiến hành cấp cứu trẻ bị hóc dị vật ngay lập tức.

Cha mẹ không nên chờ đợi quá lâu với hy vọng trẻ tự ổn. Trong cấp cứu đường thở, từng giây đều rất quan trọng.

Cha mẹ tuyệt đối không làm gì khi trẻ bị hóc dị vật?

Trong tình huống khẩn cấp, nhiều phụ huynh phản ứng theo bản năng. Tuy nhiên, một số hành động sai có thể khiến dị vật đi sâu hơn.

  • Không dùng tay móc dị vật mù quáng: Nếu không nhìn thấy rõ dị vật, tuyệt đối không đưa tay vào miệng trẻ. Hành động này dễ đẩy dị vật vào sâu hơn trong khí quản. Điều đó làm tình trạng tắc nghẽn nặng hơn.
  • Không cho trẻ uống nước hoặc nuốt thêm thức ăn: Nhiều người nghĩ uống nước giúp dị vật trôi xuống. Đây là quan niệm sai lầm. Nước không thể làm trôi dị vật mắc ở đường thở. Ngược lại, trẻ có thể sặc nặng hơn.
  • Không rung lắc hoặc xốc trẻ: Việc rung lắc không giúp dị vật bật ra ngoài. Nó còn khiến trẻ hoảng loạn và khó thở hơn. Điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và thực hiện đúng kỹ thuật sơ cứu.

Cha mẹ tuyệt đối không làm gì khi trẻ bị hóc dị vật?

Cách sơ cứu hóc dị vật cho trẻ dưới 2 tuổi

Với trẻ nhỏ, cấu trúc đường thở hẹp nên nguy cơ tắc nghẽn rất cao. Cha mẹ cần thực hiện đúng kỹ thuật vỗ lưng và ấn ngực.

  • Bước 1: Đặt trẻ nằm sấp đầu thấp

Đặt trẻ nằm sấp trên cẳng tay, giữ đầu và cổ trẻ chắc chắn. Đầu trẻ phải thấp hơn thân người, tư thế này giúp trọng lực hỗ trợ dị vật bật ra ngoài.

  • Bước 2: Vỗ lưng 5 lần

Dùng gót bàn tay vỗ mạnh 5 cái vào giữa hai bả vai, lực vỗ cần dứt khoát. Mục tiêu là tạo áp lực đẩy dị vật ra ngoài.

  • Bước 3: Lật ngửa và ấn ngực 5 lần

Lật trẻ nằm ngửa trên tay còn lại. Dùng 2 ngón tay ấn nhanh và mạnh vào nửa dưới xương ức 5 lần.

  • Bước 4: Lặp lại nếu cần

Tiếp tục luân phiên 5 lần vỗ lưng và 5 lần ấn ngực. Thực hiện cho đến khi dị vật rơi ra hoặc trẻ khóc được.

Cách sơ cứu hóc dị vật cho trẻ dưới 2 tuổi

Thủ thuật Heimlich cho trẻ trên 2 tuổi

Với trẻ lớn hơn, phụ huynh có thể áp dụng thủ thuật Heimlich để xử trí hóc dị vật. Đây là phương pháp tạo áp lực mạnh từ bụng lên cơ hoành. Lực ép giúp đẩy luồng khí bật dị vật ra ngoài. Cách thực hiện Heimlich đúng:

  • Bước 1: Đứng hoặc quỳ phía sau trẻ.
  • Bước 2: Vòng hai tay quanh eo trẻ.
  • Bước 3: Nắm một bàn tay thành nắm đấm và đặt trên vùng bụng, phía trên rốn, dưới mũi ức.
  • Bước 4: Tay còn lại ôm lấy nắm đấm.
  • Bước 5: Giật mạnh vào trong và hướng lên trên 5 lần.

Sau mỗi lần thực hiện, kiểm tra miệng xem dị vật đã bật ra chưa. Nếu chưa thành công, tiếp tục lặp lại thao tác.

Khi nào cần gọi cấp cứu?

Bố mẹ cần gọi cấp cứu ngay nếu trẻ gặp phải những vấn đề sau:

  • Trẻ bất tỉnh
  • Trẻ ngừng thở
  • Dị vật không bật ra sau nhiều lần sơ cứu

Trong lúc chờ hỗ trợ, tiếp tục sơ cứu theo hướng dẫn.

Thủ thuật Heimlich cho trẻ trên 2 tuổi

Sau sơ cứu, có cần đưa trẻ đi viện không?

Câu trả lời là có. Ngay cả khi trẻ đã thở lại bình thường, dị vật vẫn có thể còn sót trong đường thở. Một số trường hợp dị vật di chuyển xuống phế quản. Trẻ có thể xuất hiện viêm phổi, ho kéo dài hoặc nhiễm trùng sau đó.
Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ thăm khám và chỉ định chụp phim hoặc nội soi nếu cần. Việc kiểm tra giúp đảm bảo dị vật đã được loại bỏ hoàn toàn.

Cách phòng tránh hóc dị vật ở trẻ nhỏ

Phòng bệnh luôn quan trọng hơn xử trí. Phụ huynh nên chủ động giảm nguy cơ hóc dị vật bằng những nguyên tắc đơn giản.
•    Không cho trẻ tiếp xúc vật nhỏ: Cất xa các vật nhỏ như đồng xu, cúc áo, pin cúc áo, hạt nhựa, đồ chơi nhỏ khỏi tầm tay trẻ. Trẻ có thói quen đưa đồ vật vào miệng nên sẽ làm tăng nguy cơ hóc dị vật.
•    Không để trẻ vừa ăn vừa chơi: Không cho trẻ chạy nhảy khi ăn. Không để trẻ cười đùa hoặc khóc khi đang ngậm thức ăn.
•    Cắt nhỏ thực phẩm: Thức ăn như nho, xúc xích, thạch, hạt cứng cần cắt nhỏ phù hợp độ tuổi. Trẻ nhỏ chưa nhai kỹ nên rất dễ bị nghẹn.
•    Hướng dẫn trẻ thói quen ăn uống an toàn: Dạy trẻ ngồi yên khi ăn. Khuyến khích nhai kỹ và nuốt chậm.
Tai nạn hóc dị vật có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Điều khác biệt giữa nguy hiểm và an toàn đôi khi chỉ là vài phút đầu tiên. Chính vì vậy việc trang bị các kỹ năng sơ cứu là cách bảo vệ con tốt nhất, giúp cha mẹ chủ động hơn trong tình huống khẩn cấp. Một thao tác đúng có thể cứu sống trẻ.
Nếu cần tư vấn thêm về sức khỏe nhi khoa hoặc cấp cứu trẻ em, phụ huynh có thể liên hệ đội ngũ bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh để được hỗ trợ nhanh chóng.

-------------------------------------
BỆNH VIỆN ĐA KHOA TTH VINH

Số 105 Lý Thường Kiệt, P.Thành Vinh, Nghệ An
Zalo: https://zalo.me/2264646732505716268
Youtube: https://www.youtube.com/@benhvienakhoatthvinh
TikTok:https://www.tiktok.com/@tthvinh.hospital
Trực cấp cứu 24/7: 02386.627.888
CSKH: 0948.95.66.22