Sặc sữa khi bú là tình trạng khá thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời khi khả năng phối hợp giữa động tác mút – nuốt – thở của trẻ vẫn đang hoàn thiện. Một vài lần trẻ ho, nhả núm vú hoặc sữa trào ra ngoài chưa nhất thiết là dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, nếu bé thường xuyên sặc sữa, kèm ho kéo dài, khó thở, tím tái, bú kém hoặc chậm tăng cân, cha mẹ cần lưu ý vì đây có thể là biểu hiện của vấn đề về nuốt hoặc hô hấp.
Vậy vì sao bé hay bị sặc sữa khi bú và khi nào cần đưa trẻ đi khám? Cùng tìm hiểu những thông tin dưới đây để chủ động chăm sóc sức khỏe cho trẻ.
Sặc sữa xảy ra khi sữa đi vào đường thở thay vì được nuốt xuống thực quản như bình thường. Khi đó, trẻ có thể xuất hiện phản xạ ho, khụ, khó chịu hoặc ngừng bú để bảo vệ đường thở.
Ở trẻ nhỏ, quá trình bú đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa mút, nuốt và thở. Hệ thống này vẫn đang phát triển trong những tháng đầu đời nên trẻ có thể gặp khó khăn khi phải xử lý dòng sữa quá nhanh hoặc khi đang có vấn đề về hô hấp.
- Dòng sữa chảy quá nhanh
Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp, đặc biệt khi trẻ bú bình. Nếu núm vú có tốc độ dòng chảy quá nhanh hoặc bình được đặt khiến sữa chảy liên tục, trẻ có thể không kịp phối hợp mút, nuốt và thở, từ đó dễ ho hoặc sặc.
- Tư thế bú chưa phù hợp
Tư thế của trẻ trong lúc bú cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát dòng sữa. Khi đầu, cổ và thân mình không được nâng đỡ phù hợp, trẻ có thể khó phối hợp động tác nuốt và hô hấp.
Cha mẹ nên giữ trẻ ở tư thế ổn định, đầu và cổ được nâng đỡ, tránh để trẻ bú khi nằm hoàn toàn ngang hoặc trong tư thế dễ khiến sữa trào ngược.
- Bé bú quá nhanh hoặc quá đói
Khi quá đói, trẻ có xu hướng bú nhanh và liên tục, khiến lượng sữa đưa vào miệng nhiều hơn khả năng kiểm soát của trẻ. Việc để bé nghỉ ngắn giữa các nhịp bú có thể giúp trẻ có thêm thời gian nuốt và thở.
- Trẻ đang nghẹt mũi hoặc mắc bệnh đường hô hấp
Trẻ nhỏ chủ yếu thở bằng mũi. Khi nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho hoặc đang mắc bệnh hô hấp, việc vừa bú vừa thở có thể trở nên khó khăn hơn. Khi đó, trẻ dễ phải ngắt quãng giữa các nhịp bú, ho hoặc sặc.
Đặc biệt, nếu trẻ đang thở nhanh hoặc khó thở, khả năng phối hợp giữa hô hấp và nuốt có thể bị ảnh hưởng và làm tăng nguy cơ hít sữa vào đường thở.
- Trào ngược dạ dày - thực quản
Một số trẻ có hiện tượng sữa trào ngược lên miệng sau hoặc trong khi bú. Nếu lượng sữa trào lên nhiều, trẻ có thể ho, ọc sữa hoặc có biểu hiện giống sặc.
Tình trạng trớ sinh lý khá phổ biến ở trẻ nhỏ, nhưng nếu trẻ thường xuyên bị sặc khi bú, bú kém hoặc có dấu hiệu ảnh hưởng đến tăng trưởng, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá nguyên nhân.
- Rối loạn phối hợp mút – nuốt – thở
Nếu bé thường xuyên ho, nghẹn hoặc sặc trong mỗi lần bú, đặc biệt ngay cả khi đã điều chỉnh tư thế và tốc độ bú, cần nghĩ đến khả năng trẻ gặp khó khăn trong quá trình nuốt.
Không phải mọi trường hợp ho hoặc sặc khi bú đều nguy hiểm. Tuy nhiên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra nếu tình trạng xảy ra thường xuyên hoặc xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
Nếu trẻ sặc sữa và khó thở nghiêm trọng, không thể khóc hoặc ho hiệu quả, tím tái, lịm đi hoặc ngừng thở, đây là tình huống cấp cứu và cần gọi cấp cứu ngay lập tức.
Cha mẹ có thể lưu ý một số nguyên tắc trong quá trình cho trẻ bú:
Những thay đổi về độ đặc của chất lỏng cần được thực hiện khi có chỉ định và hướng dẫn chuyên môn phù hợp, đặc biệt với trẻ có nghi ngờ rối loạn nuốt.
Tình trạng sặc sữa kéo dài không nên chỉ được xem là hiện tượng sinh lý thông thường nếu trẻ xuất hiện nhiều lần hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường.
Tại Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh, trẻ có biểu hiện bất thường trong quá trình bú có thể được thăm khám và đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể, tiền sử sức khỏe, khả năng bú, hô hấp và sự phát triển của trẻ. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp bác sĩ đưa ra hướng chăm sóc và theo dõi phù hợp, đồng thời phát hiện sớm những trường hợp cần được đánh giá chuyên sâu về ăn uống và nuốt.
Đặc biệt, cha mẹ nên ghi nhớ thời điểm trẻ thường bị sặc, tình trạng xảy ra khi bú mẹ hay bú bình, tốc độ bú, lượng sữa mỗi cữ và các biểu hiện đi kèm như ho, khò khè, nôn trớ hoặc khó thở. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ có thêm cơ sở khi đánh giá tình trạng của trẻ.
Sặc sữa đôi khi chỉ là phản ứng nhất thời khi trẻ chưa kiểm soát tốt dòng sữa. Tuy nhiên, bé hay bị sặc sữa khi bú, đặc biệt khi kèm ho, khó thở, bú kém hoặc chậm tăng cân, là dấu hiệu cha mẹ không nên chủ quan. Phát hiện sớm nguyên nhân và được hướng dẫn đúng cách sẽ giúp bảo vệ đường thở, đảm bảo dinh dưỡng và hỗ trợ trẻ phát triển khỏe mạnh.
Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh luôn đồng hành cùng cha mẹ trong hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe trẻ em, từ những vấn đề thường gặp trong quá trình bú đến các tình trạng cần được thăm khám và theo dõi chuyên sâu.
-------------------------------------
BỆNH VIỆN ĐA KHOA TTH VINH
Số 105 Lý Thường Kiệt, P.Thành Vinh, Nghệ An
Zalo: https://zalo.me/2264646732505716268
Youtube: https://www.youtube.com/@benhvienakhoatthvinh
TikTok:https://www.tiktok.com/@tthvinh.hospital
Trực cấp cứu 24/7: 02386.627.888
CSKH: 0948.95.66.22
