SỎI TIẾT NIỆU CÓ TỰ HẾT KHÔNG? KHI NÀO CẦN TÁN SỎI?

SỎI TIẾT NIỆU CÓ TỰ HẾT KHÔNG? KHI NÀO CẦN TÁN SỎI?
Sỏi tiết niệu có tự hết không? Đây là băn khoăn thường gặp ở những người được phát hiện có sỏi thận hoặc sỏi niệu quản. Trên thực tế, một số viên sỏi nhỏ có thể tự di chuyển và đào thải qua đường tiểu mà không cần can thiệp. Tuy nhiên, không phải trường hợp sỏi tiết niệu nào cũng có thể “chờ sỏi tự ra”, bởi kích thước, vị trí viên sỏi và tình trạng tắc nghẽn đều ảnh hưởng đến khả năng tự đào thải và nguy cơ biến chứng.

Sỏi tiết niệu là gì? Nguyên nhân gây sỏi tiết niệu
Sỏi tiết niệu là những khối rắn được hình thành khi một số chất khoáng hoặc muối trong nước tiểu kết tinh và tích tụ trong hệ tiết niệu. Sỏi có thể xuất hiện tại thận, niệu quản, bàng quang và một số vị trí khác trên đường tiết niệu.
Quá trình hình thành sỏi tiết niệu thường liên quan đến sự gia tăng nồng độ các chất tạo sỏi trong nước tiểu. Uống không đủ nước khiến nước tiểu cô đặc là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống, tiền sử gia đình, một số bệnh lý chuyển hóa, nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn hoặc một số loại thuốc cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.
Tùy vị trí và kích thước, sỏi tiết niệu có thể không gây bất kỳ triệu chứng nào hoặc chỉ được phát hiện tình cờ khi người bệnh thực hiện siêu âm, chụp X-quang hay các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác.
Khi sỏi di chuyển xuống niệu quản và gây cản trở dòng nước tiểu, người bệnh có thể xuất hiện đau quặn vùng hông lưng, đau lan xuống bụng dưới hoặc bẹn, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu, buồn nôn hoặc nôn.

Sỏi tiết niệu là gì? Nguyên nhân gây sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu có tự hết không?
Sỏi tiết niệu có tự hết không phụ thuộc chủ yếu vào kích thước, vị trí và khả năng di chuyển của viên sỏi. Những viên sỏi nhỏ, chưa gây biến chứng có thể tự đi qua đường tiết niệu và được đào thải ra ngoài. Trong trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi định kỳ thay vì can thiệp ngay.
Tuy nhiên, khả năng tự đào thải không có nghĩa là người bệnh có thể tự theo dõi mà không cần thăm khám. Một viên sỏi dù chưa quá lớn nhưng nếu nằm ở vị trí gây cản trở dòng nước tiểu vẫn có thể gây đau, ứ nước hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Ngược lại, những viên sỏi có kích thước lớn hơn hoặc mắc lại trong niệu quản có thể khó tự đào thải. Khi đó, việc tiếp tục chờ đợi có thể khiến người bệnh phải chịu những cơn đau kéo dài hoặc làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến đường tiết niệu.
Vì vậy, sau khi phát hiện sỏi tiết niệu, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá cụ thể thay vì chỉ dựa vào kích thước viên sỏi để quyết định có cần điều trị hay không.

Sỏi tiết niệu khi nào cần điều trị?
Sỏi tiết niệu khi nào cần điều trị là vấn đề không thể xác định chỉ bằng một con số về kích thước. Bác sĩ cần xem xét đồng thời vị trí, số lượng sỏi, triệu chứng, khả năng tự đào thải, mức độ tắc nghẽn, tình trạng nhiễm trùng và chức năng thận.
Với những trường hợp sỏi nhỏ, chưa gây biến chứng và có khả năng tự đào thải, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi trong một khoảng thời gian nhất định. Ngược lại, điều trị chủ động có thể được cân nhắc khi sỏi gây đau kéo dài hoặc tái diễn, gây tắc nghẽn, không có khả năng tự đào thải hoặc ảnh hưởng đến chức năng đường tiết niệu.
Một số dấu hiệu người bệnh không nên chủ quan gồm:
•   Đau quặn hông lưng dữ dội hoặc tái diễn nhiều lần.
•   Sỏi gây tắc nghẽn đường tiết niệu.
•   Tiểu ra máu hoặc các triệu chứng tiểu tiện kéo dài.
•   Sỏi không có khả năng tự đào thải.
•   Xuất hiện nhiễm trùng đường tiết niệu.
•   Có dấu hiệu ảnh hưởng đến chức năng thận.
Đặc biệt, đau vùng hông lưng kèm sốt, rét run có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng trong bối cảnh tắc nghẽn đường tiết niệu. Đây là tình trạng cần được đánh giá và xử trí y tế kịp thời. Ngoài ra, người bệnh cũng cần đi khám sớm nếu đau dữ dội, nôn nhiều hoặc không thể đi tiểu.

Sỏi tiết niệu khi nào cần điều trị?

Điều trị sỏi tiết niệu bằng công nghệ tán sỏi Laser
Khi sỏi tiết niệu cần can thiệp, bác sĩ có thể lựa chọn nhiều phương pháp khác nhau tùy vào vị trí, kích thước và đặc điểm viên sỏi. Một trong những phương pháp được sử dụng hiện nay là tán sỏi bằng Laser qua nội soi.
Với kỹ thuật này, bác sĩ đưa một ống nội soi nhỏ qua đường tiết niệu để tiếp cận trực tiếp viên sỏi. Sau khi xác định vị trí sỏi, năng lượng Laser được sử dụng để phá nhỏ viên sỏi. Các mảnh sỏi sau đó có thể được lấy ra bằng dụng cụ chuyên dụng hoặc tiếp tục đào thải qua đường tiểu tùy từng trường hợp.
Khác với phẫu thuật mở, phương pháp nội soi không cần tạo một đường mổ lớn trên da. Bác sĩ có thể quan sát trực tiếp viên sỏi trong quá trình thực hiện và chủ động xử lý sỏi tại vị trí cần can thiệp.
Theo Hướng dẫn điều trị sỏi tiết niệu EAU 2026, Ho:YAG và Thulium Fiber Laser là những hệ thống Laser được khuyến nghị sử dụng trong tán sỏi bằng nội soi niệu quản.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được lựa chọn các phương pháp khác như tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích, nội soi lấy/tán sỏi hoặc phẫu thuật lấy sỏi. Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh.

Điều trị sỏi tiết niệu bằng công nghệ tán sỏi Laser

Những lưu ý khi điều trị sỏi tiết niệu
Sau điều trị sỏi tiết niệu, người bệnh vẫn cần tiếp tục theo dõi và thực hiện các hướng dẫn chăm sóc để hỗ trợ quá trình hồi phục cũng như hạn chế nguy cơ sỏi tái phát.
Sau tán sỏi bằng Laser, một số người bệnh có thể xuất hiện tiểu buốt nhẹ, tiểu nhiều lần, cảm giác khó chịu vùng bàng quang hoặc một lượng nhỏ máu trong nước tiểu trong thời gian ngắn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đặt stent niệu quản tạm thời để hỗ trợ dòng nước tiểu sau thủ thuật.
Người bệnh cần sử dụng thuốc, uống nước, vận động và tái khám theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Nếu xuất hiện sốt, rét run, đau dữ dội, nôn nhiều, không thể đi tiểu hoặc tiểu ra máu nhiều, cần liên hệ cơ sở y tế để được kiểm tra.
Bên cạnh đó, điều trị sỏi tiết niệu không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ viên sỏi hiện tại. Người từng bị sỏi nên được đánh giá các yếu tố nguy cơ và điều chỉnh chế độ ăn uống, lượng nước đưa vào cơ thể cũng như các yếu tố liên quan để hạn chế nguy cơ hình thành sỏi mới.

Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh - Địa chỉ điều trị sỏi tiết niệu uy tín tại Nghệ An
Điều trị sỏi tiết niệu cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng của từng người bệnh. Thay vì tiếp tục chịu đựng những cơn đau hoặc tự theo dõi kéo dài với hy vọng viên sỏi sẽ tự đào thải, người bệnh nên thăm khám để xác định chính xác vị trí, kích thước và mức độ ảnh hưởng của sỏi.
Tại Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh, người bệnh có triệu chứng nghi ngờ sỏi tiết niệu hoặc đã được chẩn đoán có sỏi có thể được thăm khám, thực hiện các kiểm tra cần thiết và được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tình trạng.
Dựa trên kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ sẽ tư vấn hướng điều trị phù hợp, từ theo dõi và điều trị nội khoa đến các phương pháp can thiệp như tán sỏi bằng Laser khi có chỉ định.
Nếu bạn đang gặp các triệu chứng như đau quặn vùng hông lưng, đau lan xuống bụng dưới hoặc bẹn, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu hoặc đã phát hiện có sỏi, hãy chủ động thăm khám thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.
Đăng ký thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh để được bác sĩ đánh giá tình trạng sỏi, tư vấn phương pháp điều trị phù hợp và hướng dẫn theo dõi, chăm sóc sau điều trị.

Bệnh viện Đa khoa TTH Vinh - Địa chỉ điều trị sỏi tiết niệu uy tín tại Nghệ An